رسم شب یلدا برای عروس

حتما همه ی شما از خاطرات کادو و رسوم شب چله ی عروس دامادهای خانواده چیزهایی را شنیده اید. مادربزرگ ها با آب و تاب از رسم شب چله ی عروسی شان تعریف می کنند. برای همه ی نوعروس ها شب چله و رسومی که در شب چله برای آن ها از طرف خانواده ی داماد پیاده می شود، یکی از مهمترین خاطره ها و آیین های ازدواجشان شمرده می شود. شب یلدا یا همان شب چله ی عروس، یکی از باستانی ترین جشن های آیینی ایرانیان در طول هزاران سال است که سینه به سینه نقل شده و به امروز رسیده است. هر چند که شب چله ی عروس امروزی ممکن است زمین تا آسمان با شب چله ی عروس ایرانی دو هزار سال پیش  فرق داشته باشد، اما شور و شوقی که در سینه ی عروس امروز برای رسم شب یلدا موج می زند با شور و شوق عروس دوهزار سال پیش فرقی نکرده است. رنگ ها در رسم شب یلدا برای عروس نقش اول را بازی می کنند.

در گذشته رنگ های قالب برای رسم شب یلدا یا همان شب چله ی عروس رنگ هایی با تم تند قرمز و نارنجی و زرد و سبز بوده که بیشتر رنگ هایی گرم و گرم کننده و شادی بخش به شمار می آیند. امروزه با روی کار آمدن صنعت مد، رنگ ها را با توجه به مد سال و دیزاین و طراحی که برای شب یلدای عروس پیاده می کنند، طراحی می نمایند. با این حال هنوز هم رنگ است که در رسم شب یلدا برای عروس حرف اول را می زند. در این نوشتار می خواهیم به طور کلی به بیان رسم شب یلدا برای عروس بپردازیم. چیزی که در پیاده سازی این آیین باستانی مهم است آشنایی با وظایف هر خانواده برای هر چه بهتر اجرا شدن این رسم می باشد.

وظایف خانواده ی داماد برای شب یلدای عروس

خانواده ی آقای داماد از مدت ها قبل با نزدیک شدن به میانه ی پاییز و شروع زمستان، به فکر هدیه شب یلدا برای عروس خود می افتند. شب چله ی عروس و کادوها و مراسمی که برای ارائه ی هدایا اجرا می شود از مهمترین اصول احترام به عروس و خانواده ی او شمرده می شوند که باید از طرف خانواده ی داماد رعایت شوند. بحث سر بریز و بپاش و اسراف و ولخرجی و تجمل گرایی نیست. بحث در این جا بر سر رعایت اصول و آداب. سنت های خانواده ی ایرانی است که رعایت آن ها احترام را بین دو خانواده برقرار نموده و روابط عاطفی بین عروس و دوماد و خانواده هایشان را بهتر و مستحکم تر می کند. وگرنه کسی از ولخرجی و بریز و بپاش سودی ندیده و نخواهد دید. در این بین، خانواده ی داماد باید با همفکری، به برای عروس جدید بپردازند. یکی از نکته های مهم این است که اگر در خانواده ی داماد عروس بزرگتری هست نباید برای او جلوه ی فرق گذاری یا بریز و بپاش بیشتر داشته باشد. این نکته ی مهمی است که خانواده ی داماد باید به آن پایبند باشند.

استفاده از طبق برای هدایای عروس

استفاده از طبق برای چیدمان هدیه شب یلدا عروس و طبق کشی یا همان طبق کشان یکی از ایین های سنتی در بین خانواده ها و قبائل ایرانی به شمار می اید که هنوز هم طرفداران خود را هر چند در شهرهای بزرگ دارد. طبق کشان شکوه و جلال خاصی به مراسم شب یلدا برای عروس می دهد و در شهرهای مدرن امروزی به حفظ و نمایش این آیین ایرانی دامن می زند. در بعضی شهرهای ایران برای بردن هدایای عروس از خوانچه ها هم استفاده می کردند. در جاهای مختلف کشورمان هنوز هم از قدیم تا به امروز این آیین پابرجاست که خانواده ی داماد برای خانواده ی عروس طبق ها یا خوانچه هایی شامل غذاها و خوراک های محلی می فرستادند. این غذاها و طعام ها فردا شب بین مهمان ها پخش می شد. طبق کشان از رسوم قدیمی و سنتی مردمان این سرزمین شمرده می شود. هر چه تعداد افراد طبق به سر بیشتر می شد عزت و جاه و جلال و شکوه خانواده ی داماد بیشتر به رخ کشیده می شد و اینطوری آبرویی برای خانواده ی عروس به شمار می آمد. هر طبق شامل چیزی بود. یک طبق کله قند، یک طبق نقل و گل و شیرینی، یک طبق طلا و جواهرات، یک طبق انواع پارچه های زربافت، و …!

تزیین هدایای عروس

عموما برای تزیین طبق ها و هدایای عروس، خانواده ی داماد طبق آیین مشرقی ها از پارچه ها و روبان های قرمز استفاده می کرده اند که نماد شادی و خوشبختی و زایش به شمار می آمده است. در بخش های شمالی کشور مثل مازندران، رسم برای شب یلدای عروس اینطور بوده است که خانواده ی داماد برای خانواده ی عروس خرجی و خورد و خوراک و … میفرستادند. در شهرهایی مثل اصفهان، در گذشته ها خاندان داماد طبق رسوم بجا مانده از نیاکانشان برای خانواده ی عروس چندین صندوق از انواع میوه ها تهیه می کردند و به وسیله ی جوانان رشید خانواده به در خانه ی پدر عروس می فرستادند. این ها تنها بخش کوچکی از آیین ها و رسوم شب یلدا برای عروس شمرده می شود. در کشور پهناور ما انواعی از آیین ها برای رسم شب چله ی عروس موجود است که باید توسط خانواده ی داماد به اجرا در بیایند. با این حال بهترین کار این است که اجرای این آیین های زیبای دوست داشتنی را با نوع دوستی و هزینه های کم ولی به طرزی زیبا و آیینی همراه کنیم تا چشم و هم چشمی و ولخرجی و اسراف رواج پیدا نکند و عروس و داماد هر چه ساده تر و دوست داشتنی تر پا به خانه ی بخت خویش بگذارند که البته خوشبختی و عاقبت بخیری در سادگی و زیبایی است.

وظایف خانواده ی عروس برای شب یلدای عروس

در مقابل خانواده ی داماد و اقداماتی که برای شب یلدای عروس به اجرا در می آورند، خانواده ی عروس هم وظایف شمرده شده ای دارند. طبق آیین های بجا مانده از ایرانیان، خانواده ی عروس در سال اول عروسی، موظف به میزبانی از خاندان داماد می باشند. خانواده ی عروس خود را مقید می دانند که برای خانواده ی داماد سنگ تمام بگذارند. برای همین هم خانواده ی عروس به فکر خرید هدیه هایی برای داماد خود و خانواده اش باید باشند. دعوت از بزرگترها و جمعی از فامیل اولین اقدام خانواده ی عروس برای مهمانی شب یلدای عروس به شمار می رود. در این دعوت گیری خانواده ی عروس ملاحظه ی بزرگترها و ریش سفیدها را می کنند و اول از پیرهای فامیل دعوت به عمل می آورند. از طرفی پیرزن ها و خانم های مسن فامیل عروس خود را موظف می دانند که از قبل از میهمانی به کمک مادر و خانواده ی عروس بیایند و به او در هر چه بهتر برگزار کردن مهمانی کمک کنند. در شهرهای مختلف این مراسم بسیار زیبا و باشکوه برگزار می شود.

پذیرایی خانواده عروس

پخت انواع نان ها و شیرینی های خانگی در خانه ی عروس توسط خانمها یکی از رسوم بجا مانده از دوران قدیم این رسم باشکوه است. از چند روز قبل از شروع مهمنی شب یلدای عروس در خانه ی عروس برو بیا و رفت و آمد برقرار است. اگر خانواده ی داماد برای خانواده ی عروس خرجی فرستاده باشند، خانواده ی عروس از آن خرجی برای پخت شام و تدارک مهمانی استفاده می کنند. چیدن سفره ی شب یلدای مراسم عروس بیشتر در این جور مواقع بر عهده ی دخترها و زنان جوان فامیل عروس است و در هر چه بهتر چیدن آن نهایت تلاش خود را می کنند. برای سفره ی شب یلدای عروس، معمولا از پارچه های ترمه و پارچه های دست دوخت و گلدوزی شده ی سنتی محلی بکار می برند.

این پارچه های زیبا و بزرگ را در وسط اتاقی که قرار است عروس در آن بنشیند و خوانچه ها و طبق هایی را که خانواده ی داماد می آورند دور آن بچینند پهن می کنند. اتاق باید به قدری وسیع باشد که تمامی این اقلام در آن جا بگیرد. امروزه این اتاق همان سالن پذیرایی خانه ی پدر عروس است که همه ی فامیل رد آن گرد هم می آیند. ولی در گذشته مجلس زنانه مردانه بوده است و این اتاق را کلا فقط خانوم ها اشغال می کرده اند. ظروف زیبای تزیین شده ی شیرینی، بسته ها و سینی هایی که هدایای داماد را در آن چیده اند… همگی در این سفره تا پیش از آمدن خانواده ی داماد می گذارند و آن ها را تزیین می کنندو در حال حاضر تزیین این سفره و اتاق یلدایی عروس را اغلب به عهده ی دکوراتیوها می گذارند و آن ها با علمی که در این را یاد گرفته اند هر چه بهتر برای تزیین این اتاق تلاش می کنند. با این همه بدون دکوراتیوها هم هنر تزیین و دیزاین اتاق یلدایی عروس و هدایا، در رگ و خون زنان ایرانی است. هر چه زیباتر این کار را به انجام می رسانند.